BienGiai.comBiện Giải
Luyện tập, câu lạc bộ và giải đấu

Bài tập khởi động cho buổi sinh hoạt câu lạc bộ tranh biện

Mười lăm phút khởi động đúng cách làm buổi sinh hoạt tranh biện trôi hơn: bài nói nhanh, chuỗi vì sao, vòng tròn phản bác, đường ý kiến và cách chọn bài theo mục tiêu.

Circle of Vietnamese university students standing in a sunny school courtyard tossing a soft fabric ball to one another, one mid speech with open hands, wide shot from above

Một bài khởi động tốt cho buổi sinh hoạt tranh biện dài mười đến mười lăm phút, ai cũng được nói ít nhất một lần, và luyện đúng kỹ năng sẽ dùng ở phần chính của buổi. Khởi động không phải phần làm cho vui rồi bỏ; nó làm ấm giọng, kéo đầu óc ra khỏi tiết học trước và hạ ngưỡng ngại nói của người mới. Buổi nào bỏ khởi động thường mất mười phút đầu của trận tập vì ai cũng còn cứng.

Bài này giới thiệu các bài khởi động theo bốn nhóm: làm nóng giọng nói, làm nóng tư duy, luyện phản bác và câu hỏi xen ngang, luyện cân nhắc lập trường. Mỗi bài có cách chạy, thời lượng, điều cần để ý, kèm bảng gợi ý chọn bài theo mục tiêu của buổi. Các bài đều làm được trong phòng học bình thường, không cần dụng cụ đặc biệt.

Vì sao buổi sinh hoạt cần khởi động

Học sinh, sinh viên thường đến buổi sinh hoạt ngay sau giờ học, đầu óc còn ở bài kiểm tra hay bài tập về nhà. Nếu vào thẳng trận tập, người nói đầu tiên luôn chịu thiệt vì chưa quen giọng mình trong phòng, chưa bắt được nhịp suy nghĩ. Khởi động mười phút chuyển cả nhóm sang trạng thái nói và nghe.

Lý do thứ hai là công bằng. Trong một trận tập, chỉ sáu đến tám người được nói, phần còn lại ngồi nghe. Khởi động là phần duy nhất của buổi mà mọi người đều có lượt, kể cả người mới đến lần đầu. Với người rụt rè, nói ba mươi giây trong một vòng tròn mà ai cũng nói dễ hơn nhiều so với đứng lên bục trước giám khảo.

Lý do thứ ba là luyện kỹ năng nhỏ một cách có chủ đích. Một trận đấu dài là tổng hợp mọi kỹ năng, khó tách ra để sửa. Khởi động thì tách được: hôm nay chỉ tập câu hỏi xen ngang, hôm sau chỉ tập mở đầu. Các thao tác nhỏ được lặp lại nhiều lần trong thời gian ngắn, đúng cách kỹ năng thành phản xạ. Vì thế người dẫn khởi động nên biết phần chính của buổi hôm đó sẽ tập gì để chọn bài khởi động ăn khớp.

Nhóm làm nóng giọng nói

Một chủ đề, ba mươi giây. Người dẫn đọc một từ hoặc cụm từ bất kỳ như "xe buýt", "mùa mưa", "căng tin", người được gọi nói liền ba mươi giây không ngập ngừng, không lặp lại cụm "ừm, à". Mục tiêu là tập nói liền mạch, không phải nói hay. Cả nhóm chỉ nhắc nhẹ khi người nói dừng quá ba giây.

Kể lại trong mười lăm giây. Một người nói một phút về một chủ đề, người kế tiếp phải kể lại ý chính trong mười lăm giây. Bài này luyện cùng lúc kỹ năng nghe và kỹ năng nói gọn, rất hợp với buổi sẽ tập bài tổng kết.

Nói chậm có chủ ý. Mỗi người đọc một câu kiến nghị hai lần, lần đầu ở tốc độ thường, lần sau chậm hơn và nhấn vào từ khoá. Người nghe nói lần nào dễ theo hơn. Người nói nhanh sẽ nhận ra tốc độ của mình qua phản hồi tại chỗ.

Mở đầu năm giây. Người dẫn đọc kiến nghị, mỗi người có năm giây để nói câu mở đầu nêu phe và hướng chính. Bài khởi động cực ngắn này dạy cách vào thẳng vấn đề, thay vì mất nửa phút chào hỏi.

Nhóm làm nóng tư duy

Chuỗi "vì sao". Một người nêu khẳng định, người kế tiếp hỏi "vì sao", người thứ nhất trả lời, người thứ ba lại hỏi "vì sao" với câu trả lời đó, tiếp tục bốn năm lần. Chuỗi này buộc người nói đào sâu cơ chế, thói quen mà người mới thiếu nhất. Khi chuỗi tới câu trả lời mơ hồ, cả nhóm sẽ thấy ngay chỗ lập luận đang hổng.

Chuỗi "vậy thì sao". Giống chuỗi vì sao nhưng đi theo hướng tác động: mỗi câu trả lời bị hỏi "vậy thì sao", buộc người nói chỉ ra hệ quả lớn hơn và ai chịu ảnh hưởng. Hai chuỗi này nên chạy xen kẽ trong cùng buổi để học sinh thấy lập luận cần cả chiều sâu lẫn chiều rộng.

Đổi phe trong ba mươi giây. Người nói bắt đầu ở phe ủng hộ; khi người dẫn vỗ tay, người nói phải ngay lập tức chuyển sang phe phản đối, tiếp tục với lập luận đối nghịch. Bài này luyện sự linh hoạt và giúp học sinh bớt gắn cảm xúc vào một phía.

Ba bên bị ảnh hưởng. Với một kiến nghị, mỗi người kể nhanh một nhóm người bị ảnh hưởng mà người trước chưa kể. Hết ý thì ngồi xuống. Bài này mở rộng góc nhìn trước khi vào phần chuẩn bị trận.

Nhóm luyện phản bác và câu hỏi xen ngang

Bài thứ nhất là vòng tròn phản bác. Cả nhóm ngồi thành vòng, người đầu tiên nói một lập luận ngắn ủng hộ kiến nghị trong hai mươi giây. Người bên cạnh phản bác lập luận đó trong hai mươi giây, rồi người kế tiếp phản bác lại phần phản bác, cứ thế quanh vòng. Ai đi lạc khỏi lập luận vừa nghe thì cả nhóm nhắc lại câu trước đó. Bài này luyện kỹ năng nghe chính xác, vì không thể phản bác điều mình không nghe kỹ.

Bài thứ hai là quả bóng câu hỏi. Một người đứng giữa nói về một kiến nghị trong hai phút. Những người xung quanh cầm một quả bóng vải; ai muốn đặt câu hỏi xen ngang thì giơ bóng lên. Người nói quyết định nhận hay từ chối bằng một câu lịch sự, nếu nhận thì người hỏi có mười giây để hỏi, người nói có mười lăm giây để trả lời rồi quay về bài. Bài này tập cả hai phía: hỏi gọn và trả lời mà không mất mạch.

Bài thứ ba là sửa câu hỏi. Người dẫn đọc một câu hỏi xen ngang dài và lan man, mỗi người viết lại thành câu dưới mười lăm tiếng, rồi đọc lên. Cả nhóm chọn ra phiên bản sắc nhất và nói vì sao. Bài này hợp với buổi mà phần chính sẽ là trận có câu hỏi xen ngang, vì người mới thường hỏi quá dài và bị từ chối.

Nhóm luyện cân nhắc lập trường: đường ý kiến

Đường ý kiến là bài khởi động có vận động nhẹ, hợp với buổi chiều mệt. Người dẫn chỉ một đường tưởng tượng trong phòng, một đầu là "hoàn toàn đồng ý", đầu kia là "hoàn toàn không đồng ý". Đọc một kiến nghị, mọi người đứng vào vị trí phản ánh quan điểm cá nhân của mình. Người dẫn mời một người ở mỗi đầu và một người ở giữa nói ngắn lý do.

Sau đó, người dẫn đọc thêm một thông tin giả định, ví dụ "giả định rằng chính sách này áp dụng cả cho học sinh tiểu học", và mời ai đổi quan điểm thì đi sang vị trí mới. Những người di chuyển nói vì sao thông tin đó làm họ đổi. Bài này cho thấy lập trường phụ thuộc vào phạm vi và giả định, đúng bài học về định nghĩa và mô hình trong tranh biện.

Một lưu ý quan trọng: đường ý kiến làm lộ quan điểm thật của từng người, nên chỉ dùng với kiến nghị nhẹ nhàng như đồng phục, bài tập về nhà, thời gian ra chơi. Không dùng với đề có thể làm ai đó khó xử trước bạn bè. Người dẫn không bình luận quan điểm nào đúng, chỉ hỏi lý do. Sau phần này, cả nhóm được nhắc rằng trong trận đấu, phe được bốc thăm không liên quan tới vị trí vừa đứng.

Chọn bài khởi động theo mục tiêu của buổi

Người dẫn khởi động nên hỏi trước phần chính của buổi sẽ tập gì. Bảng dưới gợi ý cách ghép.

Phần chính của buổiBài khởi động nên chọnLý do
Tập dựng lập luận, cơ chếChuỗi vì saoLàm nóng thói quen giải thích sâu trước khi chuẩn bị
Tập chứng minh tác động, cân trọng lượngChuỗi vậy thì sao, đường ý kiếnKéo người nói nghĩ về hệ quả và mức độ
Tập phản bác, bài tổng kếtVòng tròn phản bác, kể lại trong mười lăm giâyLuyện nghe chính xác và nói lại gọn
Trận có câu hỏi xen ngangQuả bóng câu hỏi, sửa câu hỏiQuen nhịp hỏi gọn và trả lời không mất mạch
Buổi có nhiều người mớiMột chủ đề ba mươi giây, ba bên bị ảnh hưởngAi cũng nói được, áp lực thấp
Buổi trước kỳ thi, cả nhóm mệtĐường ý kiến, mở đầu năm giâyNgắn, có vận động, không đòi chuẩn bị

Đừng dùng một bài khởi động quá ba buổi liền; nhóm sẽ quen và làm theo quán tính. Nhưng cũng đừng đổi bài mỗi buổi chỉ vì muốn mới; mỗi bài cần vài lần lặp mới thấy hiệu quả.

Lỗi hay gặp khi dẫn khởi động

Kéo quá dài. Khởi động vượt hai mươi phút là ăn vào thời gian trận tập. Đặt đồng hồ và dừng đúng giờ, kể cả khi nhóm đang hào hứng; để dành sự hào hứng cho phần chính.

Chỉ người giỏi được nói. Người dẫn hay gọi người phản xạ nhanh để buổi trôi. Hãy gọi theo vòng, ai cũng có lượt, kể cả khi lượt của người mới chậm hơn.

Biến khởi động thành phần chê. Khởi động là chỗ an toàn để sai. Không nhận xét từng người sau mỗi lượt; chỉ nhắc chung một hai điểm ở cuối.

Không nối với phần chính. Khởi động xong mà trận tập không dùng lại kỹ năng vừa luyện thì phí. Một câu chuyển ý như "lúc nãy mình tập hỏi vì sao, giờ trong phần chuẩn bị mỗi lập luận cần ít nhất hai lần vì sao" là đủ.

Người dẫn tự làm mẫu quá lâu. Làm mẫu một lượt để cả nhóm hiểu luật là cần, nhưng làm mẫu ba bốn lượt thì người dẫn thành người nói chính. Sau lượt mẫu, mời ngay người đầu tiên trong vòng và lùi ra làm người bấm giờ.

Câu hỏi thường gặp

Khởi động trước buổi sinh hoạt tranh biện nên kéo dài bao lâu?

Khoảng mười đến mười lăm phút là vừa. Ngắn hơn thì chưa đủ để mọi người được nói, dài quá hai mươi phút thì ăn vào thời gian trận tập, phần quan trọng nhất của buổi.

Bài khởi động tranh biện nào hợp với người mới?

Bài một chủ đề ba mươi giây và bài kể ba bên bị ảnh hưởng hợp với người mới vì áp lực thấp, ai cũng nói được. Người dẫn nên gọi theo vòng để người mới có lượt mà không phải tự giơ tay.

Vòng tròn phản bác chạy như thế nào?

Cả nhóm ngồi vòng tròn, người đầu nói một lập luận hai mươi giây, người bên cạnh phản bác lập luận đó, người kế tiếp phản bác lại phần phản bác, cứ thế quanh vòng. Bài này luyện kỹ năng nghe chính xác.

Đường ý kiến có làm lộ quan điểm cá nhân của học sinh không?

Có, vì mọi người đứng theo quan điểm thật. Vì vậy chỉ nên dùng với kiến nghị nhẹ nhàng như đồng phục hay giờ ra chơi, người dẫn không bình luận đúng sai và nhắc rằng phe bốc thăm trong trận không liên quan.

Làm sao luyện câu hỏi xen ngang trong phần khởi động?

Dùng bài quả bóng câu hỏi: một người nói hai phút, người xung quanh giơ bóng để xin hỏi, người nói nhận hoặc từ chối lịch sự. Bài sửa câu hỏi dài thành câu dưới mười lăm tiếng cũng rất hiệu quả.

Có nên đổi bài khởi động mỗi buổi không?

Không nên đổi liên tục, vì mỗi bài cần vài lần lặp mới thấy hiệu quả. Nhưng cũng không nên dùng một bài quá ba buổi liền; tốt nhất là chọn bài theo kỹ năng mà phần chính của buổi sẽ tập.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138