BienGiai.comBiện Giải
Tranh biện là gì

Phụ huynh cần hiểu gì khi con muốn vào câu lạc bộ tranh biện

Phụ huynh nên biết câu lạc bộ tranh biện sinh hoạt ra sao, con mất bao nhiêu thời gian, hỏi gì để chọn nơi tử tế và đồng hành ở nhà thế nào mà không biến thành áp lực.

A mother and her teenage son talking at a kitchen table in the evening, the boy explaining with open hands, two teacups and a blank notebook, seen from the doorway, lamp light

Khi con muốn vào câu lạc bộ tranh biện, phụ huynh cần nắm bốn điều: câu lạc bộ sinh hoạt thế nào và con mất bao nhiêu thời gian mỗi tuần, nơi đó có môi trường tôn trọng và người hướng dẫn tử tế không, con được gì và không nên kỳ vọng gì, và gia đình đồng hành ở nhà ra sao cho con thấy được ủng hộ chứ không bị áp lực. Phần lớn câu lạc bộ ở trường sinh hoạt mỗi tuần một hai buổi, mỗi buổi khoảng một đến hai giờ.

Tranh biện là hoạt động lành mạnh, giúp con rèn tư duy và cách nói có lý lẽ. Nhưng như mọi hoạt động ngoại khoá, nó chỉ có ích khi vừa sức và khi con thật sự muốn. Phần dưới gợi ý các câu nên hỏi trước khi đồng ý, dấu hiệu một câu lạc bộ tốt, cách nói chuyện với con sau mỗi buổi và những điều nên tránh.

Một buổi sinh hoạt câu lạc bộ tranh biện thường có gì

Ở trường trung học, một buổi sinh hoạt điển hình kéo dài khoảng chín mươi phút. Mười lăm phút đầu thường là khởi động: các bài tập nói ngắn, đặt câu hỏi, phản bác nhanh một nhận định. Phần giữa là luyện một kỹ năng cụ thể, ví dụ cách dựng lập luận hay cách đặt câu hỏi xen ngang, hoặc tập một trận ngắn với kiến nghị gần gũi. Phần cuối là nhận xét: người hướng dẫn hoặc các thành viên lâu năm góp ý cho từng người.

Các buổi đầu tiên, con thường được giao vai nhẹ hoặc chỉ xem. Sau vài tuần, con sẽ tham gia trận tập, có khi phải bảo vệ phía mình không đồng tình. Đây là luật bình thường của tranh biện, không phải câu lạc bộ ép con nói điều trái với suy nghĩ. Nếu con kể “hôm nay con phải cãi cho việc bỏ đồng phục dù con thích đồng phục”, đó là dấu hiệu con đang học đúng.

Ngoài buổi sinh hoạt, con có thể cần thêm thời gian ở nhà để đọc tin, viết dàn ý, hoặc tập nói với đồng đội qua cuộc gọi. Khi có giải đấu, lịch có thể dày hơn trong vài tuần.

Thời gian và công sức: ước lượng để gia đình cân đối

Con số dưới đây là khoảng thường gặp ở câu lạc bộ học sinh, mỗi nơi một khác. Nên hỏi trực tiếp người phụ trách.

Giai đoạnThời gian mỗi tuầnGhi chú
Mới vào, chỉ sinh hoạtMột đến hai buổi, mỗi buổi khoảng một giờ rưỡiGần như không có bài về nhà
Đã quen, tập trận đềuThêm khoảng một đến hai giờ tự tậpĐọc tin, viết dàn ý, tập với đồng đội
Chuẩn bị giải đấuCó tuần lên bốn đến sáu giờThường chỉ kéo dài vài tuần trước giải
Mùa thi học kỳNên giảm xuống mức duy trìCâu lạc bộ tốt thường tự giãn lịch

Nếu con đang có lịch học thêm dày, nên ngồi với con xem lại tuần lễ của con trước khi đồng ý. Một hoạt động con thích nhưng chen vào giờ ngủ sẽ không bền. Đôi khi bỏ bớt một lớp học thêm để con có thời gian cho câu lạc bộ lại là lựa chọn tốt cho con hơn.

Câu nên hỏi trước khi đồng ý

Phụ huynh có thể hỏi con, hỏi giáo viên phụ trách hoặc người tổ chức những câu sau. Câu trả lời sẽ cho thấy khá rõ câu lạc bộ vận hành ra sao:

  • Ai hướng dẫn các con: giáo viên của trường, cựu học sinh hay người ngoài? Có người lớn chịu trách nhiệm trong mỗi buổi không?
  • Buổi sinh hoạt diễn ra ở đâu, mấy giờ kết thúc, các con về nhà thế nào, nhất là buổi tối?
  • Câu lạc bộ chọn kiến nghị theo tiêu chí nào? Có tránh đề quá nhạy cảm với lứa tuổi không?
  • Thành viên mới được hướng dẫn thế nào? Có bị đưa vào trận ngay buổi đầu không?
  • Câu lạc bộ có quy tắc ứng xử không, xử lý thế nào khi có thành viên nói lời xúc phạm?
  • Có bắt buộc đi thi giải không? Nếu đi, chi phí và việc đi lại do ai lo?
  • Câu lạc bộ có nhóm trò chuyện trực tuyến không, ai quản lý và có người lớn trong nhóm không?
  • Các con có được xem lại video trận của mình không, video đó lưu ở đâu và có được chia sẻ ra ngoài không?

Không cần hỏi hết một lúc. Chỉ cần vài câu đầu đã đủ để phụ huynh yên tâm hay chưa. Một câu lạc bộ tử tế thường vui vẻ trả lời và không ngại phụ huynh hỏi thêm.

Dấu hiệu một câu lạc bộ có môi trường tốt

Góp ý cụ thể và tôn trọng. Con về kể được người hướng dẫn khen điều gì và góp ý điều gì, thay vì chỉ kể ai thắng ai thua. Góp ý nhắm vào bài nói, không nhắm vào con người.

Không xếp hạng thành viên. Câu lạc bộ học sinh không cần bảng xếp hạng cá nhân. Nếu có giải nội bộ, kết quả nên đi kèm nhận xét, và mọi thành viên đều có cơ hội tham gia, không chỉ nhóm nói giỏi.

Thành viên mới không bị bỏ rơi. Có người kèm cặp, có hoạt động riêng cho người mới, không để người mới ngồi xem mãi mà không ai hướng dẫn.

Đề tài hợp lứa tuổi. Kiến nghị xoay quanh học đường, đời sống, môi trường, công nghệ. Không có đề nhắm vào hoàn cảnh, ngoại hình hay một nhóm người cụ thể.

Lịch sinh hoạt rõ ràng. Giờ bắt đầu, kết thúc được báo trước, có thông báo khi đổi lịch, có người lớn liên lạc được khi cần.

Con về nhà có chuyện để kể. Dấu hiệu đơn giản nhất: sau buổi sinh hoạt, con hào hứng kể về một kiến nghị, một câu phản bác hay của bạn, hoặc một điều con muốn thử tuần sau. Nếu nhiều tuần liền con không muốn kể gì, nên hỏi nhẹ nhàng xem con có còn thấy vui không.

Nói chuyện với con sau mỗi buổi thế nào cho có ích

Câu hỏi “hôm nay thắng hay thua” rất tự nhiên nhưng vô tình đặt trọng tâm vào kết quả. Những câu hỏi mở thường giúp con kể nhiều hơn và tự nghĩ lại buổi tập: “Kiến nghị hôm nay là gì?”, “Phe bên kia nói điều gì làm con thấy hay?”, “Nếu được nói lại, con muốn sửa chỗ nào?”, “Hôm nay con học được câu nào hay để phản bác lịch sự?”.

Phụ huynh cũng có thể làm người nghe tập cho con. Khi con muốn tập một lượt nói, hãy ngồi nghe trọn, không ngắt giữa chừng, rồi hỏi một câu thật lòng về chỗ mình chưa hiểu. Câu hỏi của người không biết luật lại rất có ích, vì giám khảo cũng cần hiểu được bài nói mà không phải đoán. Đừng tự đóng vai giám khảo khó tính; con đã nhận đủ góp ý ở câu lạc bộ.

Nếu kiến nghị con đang tập chạm tới chuyện gia đình, như việc học sinh có nên đi làm thêm hay có nên giới hạn thời gian dùng điện thoại, đó là dịp hay để cả nhà trò chuyện. Mời con trình bày cả hai phía trước khi nói ý kiến của mình. Con sẽ thấy bố mẹ tôn trọng cách con nghĩ, kể cả khi hai bên không đồng ý với nhau.

Những điều phụ huynh nên tránh

Một vài thói quen phổ biến, dù xuất phát từ ý tốt, có thể làm con mất hứng thú:

  • Hứa hoặc kỳ vọng tranh biện sẽ giúp con vào trường tốt hay có học bổng. Con dễ coi mỗi trận thua là một thất bại lớn.
  • So sánh con với bạn cùng câu lạc bộ, hoặc kể kết quả trận của con trước họ hàng như một thành tích.
  • Soạn bài nói thay con. Bài hay của người lớn không dạy con cách nghĩ; bài vụng do con tự viết mới làm con tiến bộ.
  • Tranh luận với con theo kiểu “bắt bài” để thử xem con học được gì. Ở nhà không cần có người thắng.
  • Ép con đi thi khi con chưa muốn, hoặc ép con ở lại câu lạc bộ khi con đã thật sự mệt mỏi.
  • Bình luận về lập trường con được phân trong trận như thể đó là quan điểm thật của con.

Điều tốt nhất phụ huynh làm được thường rất đơn giản: đưa đón đúng giờ, hỏi han bằng câu hỏi mở, và cho con thấy gia đình quý việc con dám nói lên lý lẽ của mình.

Khi nào nên trao đổi với giáo viên phụ trách

Có vài tình huống phụ huynh nên chủ động liên hệ người phụ trách câu lạc bộ. Thứ nhất là khi con về nhà buồn bã kéo dài sau các buổi sinh hoạt, kể rằng mình bị chê bai hay bị bạn trêu chọc. Thứ hai là khi lịch sinh hoạt hoặc lịch thi đấu làm ảnh hưởng rõ đến giấc ngủ và việc học của con. Thứ ba là khi con được phân vào kiến nghị mà gia đình thấy chưa hợp lứa tuổi.

Khi trao đổi, nên bắt đầu bằng việc hỏi để hiểu câu lạc bộ đang làm gì, rồi mới nói điều mình lo. Phần lớn giáo viên phụ trách đều mong có phụ huynh đồng hành và sẵn sàng điều chỉnh. Nếu con có biểu hiện căng thẳng, lo âu kéo dài không chỉ liên quan tới câu lạc bộ, nên trao đổi thêm với giáo viên chủ nhiệm hoặc chuyên viên tâm lý học đường.

Cuối cùng, nếu sau một học kỳ con không còn hứng thú, việc dừng lại cũng hoàn toàn ổn. Những gì con đã học được về cách nghe và cách nói có lý lẽ vẫn ở lại với con.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho con tham gia câu lạc bộ tranh biện không?

Nên, nếu con thật sự muốn, lịch học còn chỗ và câu lạc bộ có môi trường tôn trọng, có người lớn phụ trách. Tranh biện giúp con rèn cách nghĩ hai phía và nói có lý lẽ. Nên cùng con thử một học kỳ rồi đánh giá lại.

Câu lạc bộ tranh biện có tốn nhiều thời gian không?

Phần lớn câu lạc bộ ở trường sinh hoạt một hai buổi mỗi tuần, mỗi buổi khoảng một đến hai giờ, cộng thêm một ít thời gian tự tập. Trước giải đấu lịch có thể dày hơn trong vài tuần. Nên hỏi trực tiếp người phụ trách để cân đối.

Con phải bảo vệ quan điểm trái với suy nghĩ của mình có sao không?

Không sao, đó là luật bình thường của tranh biện vì phe được phân bằng bốc thăm. Việc này giúp con hiểu lý lẽ của người nghĩ khác. Phụ huynh không nên xem lập trường con nói trong trận là quan điểm thật của con.

Làm sao biết câu lạc bộ tranh biện có tử tế không?

Hãy xem câu lạc bộ có người lớn phụ trách, có quy tắc ứng xử, góp ý cụ thể và tôn trọng, không xếp hạng thành viên và chọn đề hợp lứa tuổi. Một câu lạc bộ tốt thường sẵn lòng trả lời câu hỏi của phụ huynh.

Phụ huynh có nên giúp con soạn bài tranh biện không?

Không nên soạn thay. Phụ huynh có thể làm người nghe tập, hỏi những câu thật lòng về chỗ chưa hiểu và khuyến khích con tự tìm lý do. Bài do con tự nghĩ, dù còn vụng, giúp con tiến bộ hơn bài hay do người lớn viết.

Con thua nhiều trận và buồn thì phụ huynh nên làm gì?

Hỏi con về điều con học được và điều muốn thử lần sau thay vì nhắc kết quả. Nhắc con rằng kết quả trận phụ thuộc nhiều yếu tố. Nếu con buồn kéo dài hoặc căng thẳng ảnh hưởng tới ăn ngủ, nên trao đổi với giáo viên phụ trách hoặc chuyên viên tâm lý học đường.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138